Matarkarfan – 10 árum síðar

Þá nagandi tilfinningu kannast eflaust flestir við að allt hafi hækkað mikið á síðustu misserum og þá ekki síst matvörur. Þann 20. nóvember árið 2001 birti DV verðkönnun á hinni týpísku matarkörfu. Að vanda var karfan ódýrust í Bónus. Í vikunni athugaði ég verð á sömu 19 vöruflokkum og DV athugaði árið 2001. Reyndar athugaði DV líka verðið á Frigg Maraþon þvottaefni, en ég fann það ekki í Bónus núna. Þá var hálfs lítra Appelsínið í dós árið 2001 en í plastflösku árið 2011. Að öðru leiti var allt eins.



Allt hefur hækkað
Eins og við var að búast hefur allt hækkað á þessum tíu árum. Um er að ræða 68.7 prósent hækkun á heildar körfunni. Mest hefur hveiti hækkað, um heil 285.7 prósent. Púðursykur, lyftiduft og Toro sósa hefur hækkað mikið og kaffið líka, um 88.5 prósent.
Eitthvað má skýra hækkunina með genginu – og þó. Í nóvember 2001 var gengi erlendra gjaldmiðla nefnilega frekar hátt: Einn dollari var á 110 kr. (er 114 kr. í dag) og eitt pund á 156 kr. (er á 183 kr. í dag). Evran var reyndar lág, ein Evra var á 97 kr., en er á 159 kr. í dag. Á næstu tíu árum fóru allir þessir gjaldmiðlar í hressilega rússibanaferð upp og niður – lægst fór dollarinn í 58.5 kr., en hæst í 148 kr.– þökk sé hinni ofursveigjanlegu íslensku krónu.
Heimsmarkaðsverð á flestum vörutegundum – þá sérstaklega hveiti – hefur einnig hækkað ofboðslega á þessum tíu árum.

Við höfum það betra – ef við höfum vinnu
Þessi hækkun á matarkörfunni upp á 68.7% er þó ekki eins hræðileg og halda mætti, því á móti kemur að laun hafa hækkað mikið á þessum tíu árum – hvort sem þú trúir því eða ekki. Hagstofan heldur utan um launaþróunina. Miðað við þeirra útreikninga hefur launavísitalan hækkað um heil 109.1% frá nóvember 2001 til september 2011. Árið 2001 voru meðallaun landsmanna 202.000 kr., en árið 2010 (sem er nýjasta árið sem Hagstofan gefur upp) voru meðallaunin 381.000 kr. Þetta er hækkun upp á 88.6%, en eins og áður segir hækkaði matarkarfan um 68.7% – hér munar 20%.
Niðurstaðan er því þessi: Við höfum það aðeins betur. Það er aðeins ódýrara að kaupa í matinn hlutfallslega miðað við laun, en árið 2001.
Eitt má þó ekki gleymast. Atvinnuleysi að jafnaði á mánuði árið 2001 var 1.4%, en var 6.6% í september 2011.

Talsmaður neytenda slær varnagla
Ég bar niðurstöðurnar undir Gísla Tryggvason, Talsmann neytanda.
„Þetta er athyglisverður samanburður,“ segir hann. „Ef útreikningarnir eru réttir hefur hlutfall svona matarkörfu af útgjöldum neytenda vissulega lækkað, en á sama tíma hefur kostnaður við umfangsmikla liði á borð við húsnæði og bifreið stóraukist eins og fleiri stórir liðir, m.a. símakostnaður.
Gísli slær stóran varnagla um þá niðurstöðu að það sé aðeins ódýrara að kaupa í matinn nú en fyrir 10 árum, miðað við launaþróun.
„Hvað sem matarkörfunni líður þá held ég að sú ályktun sé ekki rétt almennt,“ segir hann. „Við þurfum að lifa sjálfbært í þeim skilningi að væntanlegar lífskjarabætur eigi innistæðu en séu ekki teknar að láni, hvað þá okurláni. Fyrri hluta 10 ára tímabilsins varð mikil – fölsk – lífskjaraaukning, sem svo hrundi. Nú er greiðslubyrði þeirra sem skulda, t.d. húsnæðis- og bifreiðalán, mun hærri að jafnaði. Fjármagnskostnaður er sennilega sá kostnaðarliður sem gefur mest sóknarfæri fyrir íslenska neytendur, ef svo má segja.“

Dr. Gunni - Birtist fyrst í Fréttatímanum, 28.10.2011

Bónus oftast lægst í verðkönnun ASÍ

Nýjasta verðkönnun ASÍ er komin á netið. Niðurstöðurnar eru svipaðar og vanalega, Bónus oftast lægst (Kostur næst oftast), en Samkaup-úrval hæst.

Hvað kosta persónulegu jólakortin?

Margir aðilar bjóða upp á þjónustu fyrir fólk sem vill sendir jólakort með mynd af sér og sínum nánustu. Algengasta leiðin er að fólk halar niður forriti sem það vinnur kortin í (stillir mynd eða myndir inn á, velur bakgrunn og kveðju), sendir útkomuna til prentfyrirtækisins og sækir svo kortin tilbúin skömmu síðar eða fær sent heim (sendingarkostnaður bætist þá við). Skoðum möguleikana og gefum okkur að framleiða eigi 30 kort. Öll verðin miðast við 30 kort og umslög eru innifalin í öllum verðum.

Oddi (www.oddi.is) framleiðir þrjár stærðir korta. Verðin: A5 (14.8 x 21 cm) – 5.370 kr, A6 (10.5 x 14.8 cm) - 4.770 kr og ferhyrnd 14 x 14 cm – 5.070 kr. Þetta eru allt opin kort með broti.

Hjá Póstinum (www.postur.is) er boðið upp á ílöng einföld kort í stærðinni 21 x 10 cm. Þrjátíu kort kosta 5.100 kr. Hjá Póstinum má líka panta frímerki með eigin mynd og er lágmarkspöntun ein örk, 24 stk. Verð á einni örk fyrir innanlands sendingu að 50 gr er 3.995 kr (166.50 kr/stk), en þess má geta að póstburðargjald fyrir innanlandsbréf að 50 gr er 75 kr.

Hjá Prentlausnum (www.prentlausnir.is) fást gerð kort í stærðinni A5 (5.070 kr) og A6 (4.170 kr). Hægt er að velja um opin brotin kort eða einföld kort, en verðið er það sama.

Samskipti (www.samskipti.is) bjóða upp á fjórar stærðir af jólakortum, með broti og án. Verð: A6 – 4.700 kr, A5 – 5.000 kr, 14 x 14 – 4.500 kr og 21 x 10 – 4.500 kr.

Pixel prentþjónustan (www.pixel.is) prentar þrjár stærðir. Verð: A6 – 6.300 kr, A5 – 6.900 kr og 15 x 15 – 6.900 kr. Öll kortin eru með broti. Fyrirtækið býður upp á 25% afslátt af öllum verðum til 10. desember.

Pixlar (www.pixlar.is) er með tvær stærðir, 10 x 21 og 15 x 15 – sama verð á báðum stærðum: 4.650 kr sé um einfalt kort að ræða, en 4.950 kr fyrir opin kort með broti.

Netfyrirtækið Jóla (www.jola.is) framleiðir kort af stærðinni 15 x 10 cm með broti. Þrjátíu stykki kosta 3.840 kr með umslögum sem þarf að panta sérstaklega.

Á kortavef Hans Petersen (www.kort.is) er hægt að velja um tvær stærðir, ílöng og ferköntuð einföld kort (21 x 10 og 15 x 15). Sama verð á báðum stærðum – 4.800 kr.

Myndval í Mjódd (www.myndval.is) er með þrjár stærðir. Þrjátíu stykki af stærðunum 15 x 15 og 10 x 21 kosta 4.560 kr., en 30 stykki af 10 x 15 kostar 4.050 kr.

Ljósmyndavörur (framkollun.ljosmyndavorur.is) bjóða upp á fjórar stærðir. Verð: 10 x 15: 3.900 kr, 10 x 20: 4.350 kr, 15 x 15: 4.350 kr og 15 x 20: 4.800 kr.

Eins og sjá má er nokkur verðsamkeppni á persónulega jólakortamarkaðinum. Verðin hér að ofan endurspegla þó á engan hátt gæði prentunar eða korta. Til að ná verðinu niður má svo fara þá leið að framkalla jólalegustu myndina (stafræn framköllun á þrjátíu myndum er á 1.110 kr. í stærðinni 10x15 bæði hjá Hans Petersen og Pixlar.) Þá mynd má líma í jólakort eða á karton (algent verð er 30 kr fyrir 180 gr A4 karton sem dugar í tvö A6 opin kort) og skreyta og föndra við með fjölskyldunni. Ekkert kort verður því nákvæmlega eins. Persónulegasta útfærslan getur því jafnframt verið sú ódýrasta.

Dr. Gunni
(Birtist í Fréttatímanum 2. des 2010)

Hvað kostar að fá kvef?

Nú er kjörtími kvefs. Horið byrjar að leka úr nösunum, beinverkir herja á og hitavella, hósti og almenn leiðindi. Engin lækning er til við kvefi og allt kemur fyrir ekki sama hvað fólk belgir sig út af náttúrulyfum. Þar til kvefið rjátlast af manni af sjálfum sér má reyna að gera sér kvefið sem þægilegast. Til þess eru ýmis hjálparmeðöl.

Hver býður svo best í kvefvörum? Ég gerði verðkönnun á 10 kveftengdum vörum. Fór í sex apótekum á höfuðborgarsvæðinu og tók niður verðin. Hér koma niðurstöðurnar.



Garðsapótek kemur best út úr þessari könnun. Það munar 1.376 krónum á verði tíu vara hjá þeim og dýrasta apótekinu, Lyfju. Garðsapótek hefur verið einkarekið apótek í 50 ár og tekur fram á heimasíðu sinni að það tengist hvorki lyfjakeðjum né eignarhaldsfélögum. Lyfja er hins vegar með meira en 30 útibú um allt land. Það væri hægt að áætla á að markaðsstærð fyrirtækisins myndi skila sér í einhverju öðru en að það væri dýrasta apótek höfuðborgarsvæðisins. Svo er þó ekki.

Dr. Gunni (birtist fyrst í Fréttatímanum 08.10.10)